Nieuws

Laten we niet meteen de vraag stellen: ‘Kan dit eigenlijk wel?’ Maar de vraag: ‘Wat zou er mogelijk zijn?’ Misschien is dat precies wat we nodig hebben; de Peel bekijken door andermans ogen. We kijken allemaal naar dezelfde Peel. Maar we zien allemaal iets anders.

Als waterschap kijken we al snel naar water. Als gemeente kijk je naar wonen en leefbaarheid. Een boer ziet zijn grond. En een jongere? Die vraagt zich vooral af: Kan ik hier over twintig jaar überhaupt nog wonen? Kan ik hier werken? Is hier ook een toekomst voor mij?

Jij ziet, jij ziet, wat ik niet zie

Onze opgave gaat niet om de vraag: Wie heeft er gelijk? Maar om een veel interessantere vraag: Wat ziet die ander dat ik zelf niet zie? Want volgens mij moeten we één ding goed beseffen; de Peel is niet zomaar een ingewikkeld vraagstuk. We zijn niet voor niks Novex-gebied. Als we iets veranderen aan het water, gebeurt er ook iets met landbouw en natuur. Als er iets verandert in de landbouw, heeft dat gevolgen voor de economie. Voor de leefbaarheid. En als mensen onzeker worden over hun toekomst, gebeurt er óók iets. Dan stellen ze investeringen uit. Of stoppen ze.

We zullen samen aan de Peel moeten blijven werken,
wetende dat de Peel nooit af zal zijn.

En dat vraagt iets anders van ons als bestuurders. Wij zijn gewend om eerst te willen weten hoe het zit. Dat is ook logisch. We doen onderzoek. We rekenen scenario’s door. En dan proberen we iets zinnigs te zeggen over 2050. Dat moeten we vooral blijven doen. Maar er zit ook een risico aan vast.

Bijna alles wat wij over de toekomst weten, baseren we op kennis die we in het verleden hebben opgedaan.

Voor je het weet doen we iets heel menselijks: we trekken het verleden door naar voren en noemen dat de toekomst. Terwijl we tegelijkertijd heel goed weten dat de wereld over twintig of dertig jaar behoorlijk anders kan zijn. Daarvoor hoef je alleen maar terug te denken aan 30 jaar geleden en te kijken hoe de wereld er nu uitziet.

Van voorspellingsvermogen naar voorstellingsvermogen

Tijdens de Dutch Design Week werd ik door de ontwerpers geïnspireerd. Die vragen niet alleen: ‘Wat denken we dat er gaat gebeuren?’ Ze vragen: ‘Wat zou er kunnen ontstaan wat we ons vandaag nog nauwelijks kunnen voorstellen?’

Dat is een wezenlijk andere manier van kijken die we in de Peel goed kunnen gebruiken. Stel je een meisje voor dat vandaag tien jaar oud is. Dat kind is in 2050 vierendertig. Hoe kijkt die dan terug naar ons? Ik heb het vermoeden dat zij niet als eerste vraagt: Hebben jullie in 2028 alle doelen precies volgens planning gehaald? Dikke kans dat zij heel andere vragen stelt.

Wat hebben de Nobelprijs en NOVEX de Peel met elkaar gemeen?

De economen Robert Hall en Michael Woodford kregen deze maand de Nobelprijs voor economie. Hun onderwerp: Micro-economische grondslagen van macro-economische stabiliteit. Klinkt allemaal ingewikkeld, maar één van hun inzichten vind ik voor NOVEX de Peel heel interessant. Het komt eigenlijk hierop neer:

Mensen nemen vandaag beslissingen op basis van wat zij denken dat er morgen gaat gebeuren.

Dat klinkt bijna te eenvoudig. Maar denk eens aan een boer aan de keukentafel. Wat beslis ik vandaag? Investeer ik nog in mijn bedrijf? Neemt mijn zoon of dochter het straks over? Koop ik grond? Verander ik mijn bedrijfsvoering? Ga ik verbreden? Stop ik? Of wacht ik voorlopig gewoon af?

“Geef ons duidelijkheid zodat we door kunnen”

Onder al die vragen zit eigenlijk de vraag: ‘Wat denk ik dat er morgen gaat gebeuren?’ Oftewel ‘Wat gaat de overheid de komende 5 tot 10 jaar doen?’ Want dat is haast allesbepalend. Aan de ene kant zeggen wij als bestuurders: De toekomst is onzeker. We kunnen hem niet precies voorspellen. We moeten ruimte houden voor verschillende mogelijkheden. Maar aan de andere kant zeggen ondernemers en inwoners tegen ons: Geef ons duidelijkheid. Want anders kunnen wij geen beslissing nemen.

Dat lijkt misschien tegenstrijdig. Maar volgens mij is precies dát de bestuurlijke opdracht waar we voor staan. Wij hoeven geen zekerheid te geven die we niet hebben. We hoeven niet te doen alsof wij precies weten hoe de Peel er in 2050 uitziet. Maar we kunnen wél betrouwbaar zijn over de richting, die we in moeten slaan.

We weten nog niet alles, maar samen komen we een heel eind

We kunnen eerlijk zeggen: Dit weten we. Dit weten we nog niet. Dit moeten we nog onderzoeken. Hier willen we experimenteren. Hier kunnen dingen nog veranderen. Maar dit is wel de richting die we met elkaar gekozen hebben. En dit zijn de zaken waar je op mag rekenen. We hoeven dus niet te zeggen: Wij weten exact hoe de Peel er in 2050 uitziet. We kunnen beter zeggen:

Wij weten genoeg over de richting om vandaag stappen te zetten.
En onderweg blijven we met elkaar kijken wat het oplevert.
We luisteren. We passen aan. En dan zetten we weer een stap.

Ben en blijf nieuwsgierig naar elkaars blik
In de Peel werken we met heel veel overheden samen. En natuurlijk hebben we allemaal onze eigen verantwoordelijkheid. Onze eigen gemeenteraad. Onze eigen begroting. Onze eigen politieke werkelijkheid. Dat verdwijnt niet. En dat hoeft ook helemaal niet.
Maar het is goed om ook door andermans ogen te kijken. Wat ziet een boer wat wij aan de bestuurstafel niet zien? Wat ziet een jongere? Wat ziet een natuurbeheerder? Wat ziet een ondernemer? Wat ziet een wethouder aan de andere kant van de Peel wat ik vanuit mijn eigen gemeente misschien helemaal niet zie?

Verschillende blikken, gezamenlijke verantwoordelijkheid.
Laten we vooral nieuwsgierig zijn. Bereid zijn om iets te proberen. Om iets te maken dat misschien niet meteen lukt. Kunnen we samen een wereld voorstellen die er nog niet is?

22 overheden die werken als 1. Voor de Peel. 22 als 1 betekent volgens mij niet dat we allemaal hetzelfde moeten denken. Je blijft wethouder van je eigen gemeente. Je blijft bestuurder van je eigen organisatie. Maar af en toe moeten we over de rand van ons eigen speelveld stappen. Het betekent dat we verschillende blikken mogen hebben, maar we hebben ook een gezamenlijke verantwoordelijkheid.

Laten we onszelf vooral de vraag stellen:
Hoe zou de toekomst er van een natuurlijke, leefbare en ondernemende Peel er uit KUNNEN zien?
En wat kan jij daar aan bijdragen?

Mario Jacobs
Voorzitter NOVEX De Peel